Książka przybliża życie i działalność urodzonego w Wilnie Henryka Urbanowicza (1926-1949), harcerza „Czarnej Trzynastki”, uczestnika akcji „Ostra Brama”, żołnierza 3 i 5 Wileńskiej Brygady AK. Urbanowicz po ewakuacji do Polski pojałtańskiej wznowił działalność niepodległościową na Mazurach i Pomorzu. Po demobilizacji, w 1946 roku rozpoczął studia na Uniwersytecie Łódzkim, potem naukę kontynuował na wrocławskiej uczelni. Aresztowany przeszedł długotrwałe i okrutne śledztwo UB. Skazany na 11-krotną karę śmierci, został zamordowany w 1949 roku w kazamatach więzienia nr 1 we Wrocławiu w wieku zaledwie 23 lat.
Książka przedstawia nie tylko tę niezwykłą postać podziemia niepodległościowego, ale także tragiczne losy jego pokolenia, dowódców i kolegów. Według autorów książki, życie Henryka Urbanowicza, działalność, a przede wszystkim heroiczna walka o niepodległość Polski z niemieckim i sowieckim okupantem, a po II wojnie światowej z komunistami, stawiają go na piedestale wraz z takimi niezłomnymi, jak rtm. Witold Pilecki, gen. August Emil Fieldorf „Nil” czy ppłk Łukasz Ciepliński „Pług”.
Promocja książki odbędzie się z okazji Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych – państwowego święta, obchodzonego corocznie 1 marca. Partnerem wydarzenia jest Towarzystwo Przyjaciół Wilna i Grodna w Słupsku oraz Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Gdańsku.
Książkę (format 160x240, 350 stron, wyd. IPN Wrocław-Warszawa 2025) będzie można kupić w cenie promocyjnej 30 zł.
Zachęcamy do udziału w spotkaniu i upowszechnienia tej informacji! Wstęp wolny.
Tomasz Balbus – dr hab., historyk dziejów najnowszych, zajmuje się bezpieczeństwem narodowym, działaniami nieregularnymi, historią wojskowości w Europie Środkowo-Wschodniej, Polskim Państwem Podziemnym. Członek redakcji naukowych „Rocznika Bezpieczeństwa Międzynarodowego”, „Przeglądu Archiwalnego Instytutu Pamięci Narodowej”, słownika biograficznego „Konspiracja i opór społeczny w Polsce 1944–1956”. Autor kilkunastu monografii, biografii, edycji źródłowych, m.in.: Konspiracja dolnośląska AK-WiN (Wrocław 2000), Ludzie podziemia AK-WiN w Polsce południowo-zachodniej (1945–1948). Okręg Wrocław „Wschód”, odtworzony Okręg Wrocław, wrocławska komórka „Ż”, drugi Zarząd Obszaru Zachodniego, (t. 1, Wrocław 2003), Ludzie podziemia AK-WiN w Polsce południowo-zachodniej (1945–1948). Okręg Tarnopolski, Okręg Lwowski, Komenda Obszaru Lwowskiego (t. 2, Wrocław 2004), O Polskę Wolną i Niezawisłą (1945–1948). WiN w południowo-zachodniej Polsce (geneza – struktury – działalność – likwidacja – represje) (Kraków 2004), „Jurandowcy”. Historia i życie codzienne 1. Brygady Wileńskiej AK (wyd. 1, Wrocław 2008, wyd. 2 uzupełnione, Wrocław–Warszawa 2025, t.1-2), „Korab”. Wilniuk klasyczny. Doktor Roman Korab-Żebryk (1915–2004). Biografia Wilnianina, oficera AK, więźnia NKWD, oficera Polski Podziemnej (Wrocław 2012), Świadek mrocznych czasów. Lata osiemdziesiąte XX wieku w obiektywie Feliksa Jakimowicza (wspólnie z Magdą Wysocką, Wrocław 2020), Szczerbcowa Brygada (Warszawa 2020), Sergiusz Kościałkowski „Fakir”. Biografia egzekutora Kedywu, dowódcy szwadronu brygady „Juranda”, komendanta oddziału partyzanckiego na tle historii Okręgu Wileńskiego Armii Krajowej), t. 1: Życie i wojna na Wileńszczyźnie (Warszawa 2019), t. 2: Wojna i śmierć na Wileńszczyźnie (Warszawa 2020), t. 3: Śmierć i zagłada na Wileńszczyźnie (Warszawa 2021), Podpułkownik Ludwik Marszałek „Zbroja” (Warszawa 2022), Niezłomni z Osobowic. Ludzie podziemia niepodległościowego pochowani w kwaterach 81A i 120 Cmentarza Osobowickiego we Wrocławiu w latach 1948–1956. Przewodnik biograficzny (wspólnie z Krzysztofem Łagojdą, t. 1, Wrocław–Warszawa 2024).
Krzysztof Łagojda – doktor nauk humanistycznych, historyk, absolwent Instytutu Historycznego Uniwersytetu Wrocławskiego, pracownik Oddziałowego Biura Badań Historycznych Instytutu Pamięci Narodowej we Wrocławiu. W latach 2017–2019 pracownik Oddziałowego Archiwum IPN we Wrocławiu. Laureat Nagrody im. prof. Wojciecha Wrzesińskiego za najlepszą pracę magisterską z historii XX w. Autor kilku monografii pt. Życie w cieniu śmierci. Losy rodzin katyńskich w latach 1939–1989 w świetle wywiadów z członkami Dolnośląskiej Rodziny Katyńskiej. Wybrane aspekty (Wrocław 2016); Cztery filary stalinizacji. Ziemia kłodzka w czasach systemu totalitarnego 1948–1956 (Wrocław–Warszawa 2024); Niezłomni z Osobowic. Ludzie podziemia niepodległościowego pochowani w kwaterach 81A i 120 Cmentarza Osobowickiego we Wrocławiu w latach 1948–1956. Przewodnik biograficzny (wspólnie z Tomaszem Balbusem, Wrocław–Warszawa 2024) oraz „Żegnam wszystkich”. Henryk Urbanowicz „Zabawa”. Biografia harcerza i żołnierza brygad wileńskich Armii Krajowej kpt. Szczerbca i mjr. Łupaszki (wspólnie z Tomaszem Balbusem, Wrocław–Warszawa 2025) Współredaktor tomów naukowych: Środowisko studenckie w krajach bloku sowieckiego 1945–1990 (wraz z Kamilem Dworaczkiem), oraz Kresy Wschodnie Rzeczypospolitej - Ludzie stamtąd (wraz z Piotrem Cichorackim). Autor blisko 30 artykułów naukowych w czasopismach historycznych. Jego zainteresowania naukowe koncentrują się wokół zbrodni katyńskiej oraz okresu stalinowskiego w Polsce.
Piotr Niwiński – historyk i politolog, prof. dr hab., wykładowca Uniwersytetu Gdańskiego oraz pracownik Oddziału IPN w Gdańsku. Autor m.in. książek Okręg Wileński AK 1944–1948 (1999), Legalizacja Okręgu Wileńskiego Armii Krajowej (2024); współautor książek m.in.: Żołnierze Wyklęci. Antykomunistyczne podziemie zbrojne po 1944 roku (1999, 2002, 2013); Atlas polskiego podziemia niepodległościowego 1944–1956 (2007).