We wrześniu mieliśmy okazję spotkać się z młodzieżą Liceum Ogólnokształcącego Straży Granicznej w Słupsku, Szkoły Podstawowej im. gen. Stefana Roweckiego „Grota” we Wrześciu oraz Liceum Ogólnokształcącego nr 5 im. Zbigniewa Herberta w Słupsku, by wspólnie przyjrzeć się historii zapisanej nie tylko na kartach podręczników, ale przede wszystkim w losach konkretnych ludzi i ich rodzin.

Tematem spotkań były dwie prelekcje: „Katyń – co powinniśmy wiedzieć?” oraz „Ludzie tej ziemi – pięć pokoleń w mundurze”.

Ich wyjątkowym bohaterem była historia słupskiej rodziny, której losy zostały naznaczone dramatem II wojny światowej. Pan Zdzisław Michał Dróbka były oficer policji i wojska – praprawnuk i wnuk jeńca Ostaszkowa, opowiedział młodzieży o losach swojego przodka – od momentu wybuchu wojny, poprzez niewolę i zagładę, aż po wieloletnie poszukiwania dokumentów, które pozwoliły odtworzyć drogę jego śmierci. W opowieści nie zabrakło również wojennych losów jego ojca.

Młodzież nie tylko słuchała historii – mogła jej dosłownie dotknąć. Podczas spotkań zaprezentowano dokumenty źródłowe, rodzinne pamiątki, fotografie, mapy oraz przedmioty związane ze zbrodnią katyńską i losami polskich żołnierzy.

Uczniowie mogli zobaczyć m.in. epitafium 6317 ofiar kaliskiej siedziby NKWD zamordowanych w Miednoje, fotografie pomnika policjantów II RP – jeńców Ostaszkowa zamordowanych przez NKWD w 1940 roku, mapy dołów śmierci, a także pamiątki z ekspozycji tych miejsc – nieśmiertelnik czy guziki z mundurów.

Szczególne znaczenie miały również kopie dokumentów dotyczących zbrodni, listy ofiar oraz dokumenty z archiwum Straży Granicznej, które stały się ważną częścią wieloletnich poszukiwań informacji o losach dziadka Pana Zdzisława.

Opowieść dopełniły medale i odznaczenia wojskowe, wśród nich: Medal za Udział w Wojnie Obronnej 1939, Krzyż Kampanii Wrześniowej 1939, Medal Zwycięstwa i Wolności, Medal za Udział w Walkach o Berlin, Krzyż Walecznych oraz Krzyż Uczestnika Bityw pod Monte Cassino, Srebrny Krzyż Jerozolimski, Gwiazda Italii, Krzyż Virtuti Militari Czwartej Klasy, Krzyż Polskich Sił Zbrojnych, Medal Wolności Krajowj Rady Narodowej.

Była to lekcja historii, podczas której za datami, nazwami miejsc i wydarzeniami pojawili się konkretni ludzie, ich rodziny, dramaty i wybory.

Młodzież z uwagą słuchała tej niezwykłej rodzinnej historii. Bo kiedy historię opowiada się poprzez losy własnego dziadka, ojca i kolejnych pokoleń, przestaje być ona jedynie odległym wydarzeniem z podręcznika. Staje się osobistym świadectwem i ważnym przypomnieniem, że pamięć o przeszłości budują przede wszystkim ludzie i ich historie.

„Wspomnienia łączą pokolenia” – i właśnie temu służą takie spotkania: by pamięć o przeszłości nie pozostała tylko zapisem w dokumentach, lecz była przekazywana kolejnym pokoleniom.

"Żywe lekcje historii" są częścią projektu „Przeszłość we współczesnych narracjach” realizowanego z programu Narodowego Centrum Kultury „Kultura – Interwencje. Edycja 2026”.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Narodowego Centrum Kultury Kultura – Interwencje. Edycja 2026”